چرا عرضه واقعی بیت‌کوین بسیار کمتر از ۲۱ میلیون است؟

مشهورترین عدد در دنیای ارزهای دیجیتال، یعنی ۲۱ میلیون، یک افسانه است؛ یا حداقل، عددی نیست که واقعاً اهمیت داشته باشد. عرضه واقعی بیت‌کوین که در دسترس جهانیان قرار دارد بسیار کمتر از این رقم است. در واقع، عرضه «قابل استفاده» یا «موثر» بیت‌کوین به شکل قابل توجهی پایین‌تر است و این مقاله به زبانی ساده توضیح می‌دهد که چرا این‌گونه است.

برای درک این موضوع، ابتدا باید ببینیم که عدد ۲۱ میلیون واقعاً نماینده چه چیزی است.

سقف ۲۱ میلیون: قانونی برای تولید، نه در دسترس بودن

رقم ۲۱ میلیون یک قانون در پروتکل بیت‌کوین است که فرایند تولید (یا صدور) بیت‌کوین‌های جدید از طریق پاداش استخراج (یارانه بلاک) را کنترل می‌کند. در این زمینه، دو نکته ظریف وجود دارد:

قیمت امروز بیت‌کوین، ریپل و دوج‌کوین به همراه تحلیل بازار (۱۱ دی)

• زمان‌بندی: رویداد هاوینگ (نصف شدن پاداش) هر ۲۱۰,۰۰۰ بلاک رخ می‌دهد، نه دقیقاً هر چهار سال. این یعنی تاریخ دقیق هاوینگ‌ها بسته به سرعت تولید بلاک‌ها متغیر است.
• گرد کردن: از آنجایی که پاداش استخراج بر حسب «ساتوشی» (کوچک‌ترین واحد بیت‌کوین) محاسبه می‌شود، مقدار نهایی تولید شده از نظر فنی کمی کمتر از ۲۱ میلیون خواهد بود؛ زیرا پاداش، که بر حسب ساتوشی است، بارها و بارها نصف می‌شود تا جایی که دیگر قابل تقسیم نباشد و به صفر برسد. در توضیحات فنی، این عدد حدود ۲۰,۹۹۹,۹۹۹.۹۷۶۹ بیت‌کوین ذکر می‌شود.

نکته کلیدی این است که «۲۱ میلیون» حداکثر تعدادی است که می‌تواند ایجاد شود، نه تعدادی که امروز یا در آینده در دسترس است.

کالبدشکافی عرضه بیت‌کوین: چرا اعداد با هم نمی‌خوانند؟

این بخش هسته اصلی این مقاله است و سه دلیل عمده برای شکاف بین عدد ۲۱ میلیون و عرضه قابل استفاده را توضیح می‌دهد.

کوین‌های استخراج‌نشده: عرضه آینده

ساده‌ترین دلیل برای اینکه عرضه بیت‌کوین کمتر از ۲۱ میلیون است، این است که هنوز تمام کوین‌ها استخراج نشده‌اند. بر اساس داده‌های منبع، عرضه در گردش فعلی حدود ۱۹.۹۶ میلیون بیت‌کوین است. در این زمینه، «عرضه در گردش» به سادگی به معنای «کوین‌هایی است که تا به امروز ایجاد شده‌اند». صدور کوین‌های جدید از طریق استخراج تا حدود سال ۲۱۴۰ ادامه خواهد داشت.

کوین‌های غیرقابل خرج

برخی از بیت‌کوین‌ها، حتی پس از استخراج، طوری طراحی شده‌اند که برای همیشه غیرقابل خرج باشند. دو نمونه اصلی از این موارد عبارتند از:

1. جنسیس بلاک (Genesis Block): پاداش استخراج در جنسیس بلاک بیت‌کوین به دلیل قوانین خاص و پیچیدگی‌های پیاده‌سازی اولیه پروتکل، قابل خرج کردن نیست و به طور گسترده به عنوان سرمایه‌ای دائمی و غیرقابل دسترس در نظر گرفته می‌شود.
2. خروجی‌های OP_RETURN: این یک روش فنی برای «سوزاندن» عمدی بیت‌کوین است. با استفاده از این دستور، می‌توان داده‌هایی را در بلاک‌چین ثبت و بیت‌کوین‌های مرتبط با آن را به عنوان غیرقابل خرج علامت‌گذاری کرد. این روش با کوین‌های گمشده تفاوت دارد، زیرا «سوزانده شدن» آن از نظر رمزنگاری برای کل شبکه قابل اثبات است، در حالی که گم شدن کلید خصوصی یک رویداد خارجی است که روی بلاک‌چین قابل مشاهده نیست.

کوین‌های گمشده: بزرگترین عامل کمیابی

بزرگترین عامل کاهش عرضه قابل استفاده، کوین‌هایی هستند که به دلیل گم شدن کلیدهای خصوصی (Private Keys) برای همیشه از دسترس خارج شده‌اند. اصل اساسی این است: اگر کلیدهای خود را گم کنید، هیچ مرجع مرکزی برای کمک به بازیابی بیت‌کوین شما وجود ندارد. تخمین این عدد دشوار است زیرا عدم فعالیت یک کیف پول لزوماً به معنای گم شدن آن نیست. با این حال، تخمین‌های معتبر در جدول زیر ارائه شده است:

نکته مشترک در تمام این تحقیقات این است که صرف نظر از عدد دقیق، همه محققان برجسته موافقند که میلیون‌ها بیت‌کوین به طور موثر از چرخه اقتصادی حذف شده‌اند.

عرضه واقعی: کنار هم گذاشتن قطعات

با ترکیب نکات قبلی، می‌توانیم یک مدل ذهنی ساده برای درک عرضه واقعی بیت‌کوین ایجاد کنیم:

**حداکثر عرضه (۲۱ میلیون)** - **بیت‌کوین‌های استخراج‌نشده** - **بیت‌کوین‌های غیرقابل خرج** - **بیت‌کوین‌های گمشده** = **عرضه واقعی و قابل دسترس**

یک توضیح مهم درباره «عرضه در گردش»: وقتی پلتفرم‌هایی مانند CoinMarketCap «عرضه در گردش» را نشان می‌دهند، آن‌ها در حال نمایش داده‌های فنی هستند، نه معیاری مستقیم از نقدینگی بازار. منظورشان تعداد کوین‌های استخراج‌شده است، نه تعداد کوین‌هایی که واقعاً قابل دسترس یا نقدشونده هستند.

چرا این تفاوت اهمیت دارد؟

درک این تفاوت برای دو گروه کلیدی در اکوسیستم بیت‌کوین پیامدهای عملی دارد:

• برای سرمایه‌گذاران: نکته کلیدی این است که کمیابی بیت‌کوین حتی از آنچه عدد ۲۱ میلیون نشان می‌دهد، شدیدتر است. تعداد کوین‌هایی که واقعاً می‌توان خرید، فروخت یا نگهداری کرد، از نظر ساختاری بسیار کمتر است.
• برای استخراج‌کنندگان (ماینرها): اگرچه مکانیک‌های بنیادین استخراج تغییری نمی‌کند، اما این تفاوت چند نکته مهم را روشن می‌سازد:
  • بیت‌کوین‌های تازه استخراج‌شده تنها منبع ورود عرضه جدید و کاملاً نقدشونده به بازار هستند.
  • رویداد هاوینگ، و نه کوین‌های گمشده، همچنان مکانیسم اصلی کنترل‌کننده نرخ صدور بیت‌کوین‌های جدید است.
  • گم شدن کوین‌ها پاداش بلاک یا کارمزد تراکنش‌ها را برای ماینرها افزایش نمی‌دهد؛ مدل درآمدی آن‌ها بدون تغییر باقی می‌ماند.

نتیجه‌گیری: دیدگاهی نو به کمیابی

در یک جمع‌بندی کوتاه، باید گفت که سقف ۲۱ میلیونی بیت‌کوین یک قانون بنیادی است، اما واقعیت اقتصادی، عرضه‌ای بسیار کوچکتر و کمیاب‌تر از کوین‌های قابل دسترس را نشان می‌دهد. درک این تمایز، یک گام حیاتی برای هر کسی است که به تازگی وارد دنیای بیت‌کوین شده است.

منبع: Coin Telegraph