اعلمی: حذف تدریجی دامنه نوسان، راه نجات بورس از رکود است؟

به گزراش هفت کریپتو و به نقل از اقتصادنیوز، محمدرضا اعلمی، کارشناس بازار سرمایه، در بخشی از گفت‌وگوی خود در پاسخ به این پرسش «در کشورهایی که بورس آن ها دامنه نوسان ندارد، چه شرایطی وجود دارد که بورس ما ندارد؟ مخالفان وجود دامنه نوسان، بازارهای خودرو، مسکن، طلا و ارز را مثال می زنند که دامنه نوسانی در آن ها وجود ندارد اما کسی هم دارایی خود را ارزان نمی‌فروشد. آیا می توان بورس را از این نظر با سایر بازارها مقایسه کرد؟» گفت: بورس مقتضیات و شرایط خاص خود را دارد و ما نمی‌توانیم آن را با بازارهای فیزیکی مانند خودرو و موارد مشابه مقایسه کنیم. درست است که در بازار، رفتار هیجانی در لحظه می‌تواند قیمت‌ها را به شدت متأثر کند. بنده مخالف وجود دامنه نوسان هستم، اما این دلیل (مقایسه با بازارهای دیگر) را دلیل درستی برای حذف دامنه نوسان نمی‌دانم.

او ادامه داد: دلیل بنده این است که اصلاً باید پرسید فلسفه وجودی دامنه نوسان از ابتدا چه بوده است و آیا کارکرد خود را دارد یا خیر؟ اگر فلسفه وجودی دامنه نوسان برای جلوگیری از ریزش بازار بوده که خب مشخص است دامنه نوسان هیچ‌گاه نتوانسته است جلوی ریزش بازار را بگیرد، نه در ایران و نه در کشورهای دیگر. اگر هدف دامنه نوسان کنترل مقطعی هیجانات است، طبق ادله‌ای که آوردم (مانند خاصیت مغناطیسی و خاصیت سرایت‌پذیری)، دامنه نوسان باعث تشدید رفتار هیجانی می‌شود، نه کاهش آن. مطلب سوم این است که دامنه نوسان به بازار آپشن‌ها (اختیار معامله) نیز ضربه می‌زند؛ یعنی وقتی در یک روز صف ایجاد می‌شود و آن صف هم پرحجم می‌گردد، تأثیر خود را در بحث اختیار خرید و اختیار فروش می‌گذارد. دامنه نوسان حتی در بحث آپشن‌ها هم می‌تواند بازار را متأثر کند؛ زیرا کسانی که خریدار اختیار هستند، به دنبال یک بازار بسیار صعودی یا بسیار نزولی می‌گردند و این محدودیت باز می‌تواند رفتار هیجانی به وجود آورده و آن بازار را متأثر کند.

باید به سمتی برویم که دامنه نوسان را رفته‌رفته حذف کنیم

اعلمی افزود: بحث بنده این است که اگر فلسفه وجودی دامنه نوسان برای آن دو موضوع بوده، آیا کارکرد داشته است یا خیر، که دیدیم نداشته است. کشورهای دیگر چه کردند؟ کشورهایی مانند ایالات متحده پس از اتفاقات «دوشنبه سیاه» به این نتیجه رسیدند که دامنه نوسان کارکردی ندارد و به سمت حذف آن رفتند. یکی از دلایل وجود دامنه نوسان، جلوگیری از دستکاری قیمت یا جلوگیری از نوسانات بیش از حد بازار است؛ اما آیا راهکار دیگری وجود دارد؟ بله، کشورهای دیگر به جای دامنه نوسان به سراغ سیاست «توقف معاملات» رفته‌اند؛ یعنی وقتی احساس کردند در یک نماد اتفاقاتی می‌افتد که شائبه دستکاری قیمت یا موارد این‌چنینی دارد، آن نماد را در آن روز می‌بندند (حتی اگر تعداد نمادها زیاد باشد). آن‌ها در واقع از سیاست توقف معاملات به جای سیاست حفظ دامنه نوسان استفاده می‌کنند.

این کارشناس بازار سرمایه گفت: بنابراین ما باید به سمتی برویم که دامنه نوسان را رفته‌رفته حذف کنیم. اما چرا در کشور ما این اتفاق نمی‌افتد؟ یکی از دلایل آن است که مسئولان ما شهامت انجام چنین کاری را ندارند، نه در شرایط استثنایی مانند اکنون و نه در شرایط عادی که در گذشته وجود داشته است. انجام این کار نیازمند شهامتی مبتنی بر عقلانیت و دانش است. متأسفانه وقوع جنگ نیز سبب شد که این موضوع به حاشیه برود؛ مسئولانی که پیش از این هم برای انجام این کار می‌ترسیدند، اکنون که شرایط جنگی شده است، دیگر بسیار بعید به نظر می‌رسد که بخواهند به سمت بازتر کردن دامنه نوسان حرکت کنند.